Alacağı devrettiğim kişi bana bedelini ödemedi; bu durum idareye bildirilen temliki kendiliğinden kaldırır mı?

Hayır; alacağı devralan kişinin size ödemeyi yapmaması, idareye bildirilmiş devri her durumda kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İdarenin kamulaştırma borcu ile devralanın size karşı üstlendiği devir bedeli borcu ayrı ilişkilerdir. Önce sözleşmede ödemenin yalnız bir borç mu olduğu, yoksa devrin hüküm doğurmasının veya sona ermesinin açıkça bir koşula mı bağlandığı belirlenmelidir.

Sözleşme hüküm doğurmayı geciktirici bir koşula bağlamışsa veya sona erme için bozucu koşul öngörmüşse, koşulun gerçekleşmesi farklı sonuçlar doğurabilir. Buna karşılık sırf ödeme gününün kaçırılması ile bütün hakların otomatik geri döndüğü kabul edilemez. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde temerrüt, gerektiğinde uygun ek süre verilmesi ve ifa, tazminat veya dönme gibi seçimlik hakların kullanılma şartları değerlendirilir. Dönme hakkınızın bulunması ile bu hakkın usulüne uygun kullanılıp alacağın kime ait olduğunun çözümlenmesi aynı şey değildir.

Anayasa Mahkemesinin incelediği bir olayda, kamulaştırmayla ilgili alacaklarını devreden kişi, kararlaştırılan ödemenin yapılmadığını ileri sürmüş; devralanla aralarında sözleşmenin etkisi ve paranın kime ödeneceği konusunda dava sürmüştür. Mahkeme bu özel hukuk uyuşmazlığını kendisi sonuçlandırmamış; değer kaybı nedeniyle verdiği maddi tazminatın, o davada haklı çıkacak kişiye ödenmek üzere belirlenmiş hesaba yatırılmasına karar vermiştir. Bu örnek ne devrin mutlaka geçerli kaldığını ne de ödeme gecikince mutlaka sona erdiğini gösterir.

Devir sözleşmesinin tamamını, ödeme vadelerini, banka hareketlerini, ihtarları ve idareye yapılmış bildirimi birlikte inceletin. Alacağın artık size ait olduğunu ileri sürüyorsanız yalnız “bana para ödenmedi” demek yerine bunun sözleşme ve kanundaki dayanağını açıklayın; çekişmeyi ilgili mahkeme veya icra dosyasına ve ödeme birimine bildirin. Alacaklı sıfatı tartışmalıysa Türk Borçlar Kanunu’ndaki tevdi ve ödeme koruması ayrıca değerlendirilebilir. Tek taraflı iptal yazısının mevcut mahkeme talimatını değiştirdiğini veya bankadan parayı hemen çekmenizi sağladığını varsaymayın.