Küçük bir tesis için madde 25 büyük proje ilanı yapıldı; bu özel sınırlamanın kapsamını sorabilir miyim?

Evet. Yalnız “küçük tesis” veya “büyük proje” denilmesiyle sonuç belirlenmez. Kanundaki özel ilan sınırlaması, baraj, sulama şebekesi, boru hattı, karayolu, demiryolu, liman ve havaalanı gibi gelecek yıllara yayılan büyük projeler için düzenlenmiştir. Küçük görünen bir tesis böyle bir projenin parçası olabilir; fakat her kamulaştırmanın bu özel sınırlamaya tabi olduğu da varsayılamaz.

İdareden kamu yararı kararını ve tesisin hangi projeye bağlı olduğunu gösteren mevcut onaylı plan veya proje eklerini isteyin. Tesis tek başına bir iş mi, yoksa örneğin geniş bir sulama veya ulaşım projesinin belirli bir ünitesi mi; karar ve planlarda bu bağlantı nasıl kurulmuş, kontrol edin. Varsa etap, iş programı veya proje kapsamı belgeleri yıllara yayılan işin açıklanmasına yardımcı olabilir; bunların her dosyada aynı adla düzenlenmesi zorunluymuş gibi davranmayın.

Başvurunuzda “Bu tesis için özel büyük proje hükmünün hangi somut proje ve karara dayanılarak uygulandığını” sorun. İlan başlığında büyük proje yazması veya idarenin genel olarak büyük işler yapması, sizin parselinizdeki işin kapsamını tek başına kanıtlamaz. Buna karşılık yalnız alınacak alanın küçük olması da hükmün uygulanamayacağını göstermez. Kanunda belirtilmeyen sabit bir metrekare veya maliyet eşiği uydurarak değerlendirme yapmayın.

Tesis veya ağaç bedeli bu nedenle dışlanıyorsa, önce projenin özel hüküm kapsamında olduğuna ilişkin dayanağın, ardından parselinizin kapsamının ve ilan bitişinin açıklanmasını isteyin. Bu özel sınırlama uygulanmasa bile her yatırımın mutlaka bedellendirileceği sonucu çıkmaz; mahkemenin tescil kararından sonraki işlemler ve diğer değerleme koşulları ayrıca önem taşır. Somut proje bağlantısı gösterilemiyorsa itirazınızı belgeleriyle bedel dosyasına sunup hukuki değerlendirme isteyin.