Toplulaştırmada köy içi tarla yolu için değil şehirler arası yol için yer alıyorlar; bunu da herkesin ortak tesis payından bedelsiz kesebilirler mi?

Hayır, şehirler arası yolun toplulaştırma alanından geçmesi, yol için gereken bütün yerin ortak tesislere katılım payından bedelsiz kesilebileceği anlamına gelmez. Önce yolun toplulaştırmanın ortak kullanım tesislerinden biri mi, yoksa bu tesislerin dışında ayrı bir kamu yatırımı mı olduğu belirlenmelidir. Her iki planda da “yol” yazması bu ayrımı ortadan kaldırmaz.

Güncel toplulaştırma yönetmeliği, ortak kullanım tesisleri dışında kalan kamuya ait karayollarını ayrıca düzenler. Bu yatırımlar için gerekli alanın Hazine arazilerinden; bunlar yoksa veya yetmiyorsa ilgili usuller içinde özel kişilerden anlaşmayla karşılanabilmesine imkân verir. Arazi, tesisin yapılacağı yere toplulaştırma yoluyla kaydırılabilir. Dolayısıyla yol tam sizin eski parselinizden geçiyor diye bütün ihtiyacın sizin üzerinizde bedelsiz bırakılması sonucu çıkmaz.

Ortak tesislere katılım payı ise ayrı bir hesaptır: Projenin ortak kullanımına gereken yerler için parsel değer sayılarından en fazla yüzde on kesinti öngörülür. Bu oran, her kamu yatırımını bu hesaba koyma izni değildir. Kanun, katılım payı dışında kesilen arazinin öncelikle varsa eşdeğer tahsisli araziden karşılanmasını, yoksa kamulaştırılmasını da düzenler. Yalnız yolun toplam alanına bakarak size mutlaka nakit ödeneceğini söylemek de doğru olmaz; karşılığında verilen arazi ve dağıtım hesabı incelenmelidir.

Yol projesini, ortak tesis hesabını, Hazine arazisinden karşılanan alanı ve eski-yeni parsel dağıtım çizelgesini birlikte isteyin. İtirazınızda, şehirler arası yolun hangi bölümünün hangi hukuki yolla karşılandığını somutlaştırın. Sorun yanlış sınıflandırma mı, değer kaybı karşılanmadan yapılan dağıtım mı, yoksa plan dışındaki fiilî kullanım mı? Bunlar aynı sorun değildir; yalnız “toplulaştırma var” cevabı bu ayrıntıları açıklamaya yetmez.