İlan öncesinde mevcut olan ağaçları gençleştirmek için değiştirdim; yeni dikim sayılıp sayılmayacağını nasıl sorarım?

Önce yapılan işin ne olduğunu açıkça ayırın: Mevcut ağacın budanması veya aşılanması mı, yoksa eski ağacın sökülüp yerine yeni fidan dikilmesi mi? Büyük proje ilanına ilişkin hüküm, ilan süresinin bitiminden itibaren beş yıllık dönemde dikilen ağaçların bedelini sınırlar. İşleme “gençleştirme” demeniz, yeni dikilen fidanın otomatik olarak eski ağacın dikim tarihini taşıdığı anlamına gelmez; mevcut ağacın bakımını da sırf bu ad kullanıldı diye yeni dikim saymayın.

İdareye eski ağaçların türünü, sayısını, yerlerini ve ilan öncesindeki durumunu; sonradan hangi tarihte hangi işlemi yaptığınızı gösteren kayıtlarla başvurun. Eski envanter, tarihli fotoğraflar, tarımsal kayıtlar, söküm veya fidan alım belgeleri yardımcı olabilir. Önceki ağaçlarla sonraki fidanların aynı sırada veya aynı alanda bulunması, biyolojik olarak aynı ağacın devam ettiği sonucunu tek başına vermez.

İncelemede eski ve yeni envanterin karşılaştırılmasını, yapılan işin bakım, aşılama veya yeni dikim olarak neden nitelendirildiğinin açıklanmasını isteyin. İlanın bitişi ile işlem tarihini ayrı gösterin; sonradan aldığınız faturayı önceki ağacın varlığının tek kanıtı gibi sunmayın. Kanunda “yenileme amacıyla dikilen her ağaç muaftır” biçiminde bir istisna bulunmadığından, sırf üretimi sürdürme amacının bedeli güvenceye aldığını varsaymayın.

Öte yandan mevcut ağaçların veya bahçenin değeri arazi hesabında nasıl ele alınmış, sonradan dikilenler hangi nedenle dışlanmış, bunların raporda ayrı açıklanmasını isteyin. Eski ağacın ilandan önce varlığı da bugün hem onun hem yerine dikilen fidanın ayrıca ödeneceğini göstermez. Değer hesabı, fiilî varlık, işlem tarihi ve varsa mahkemenin tescil kararıyla doğan ayrı sınırlama birlikte incelenmelidir; cevaplanmayan teknik ayrımı bedel dosyasına belgeleriyle taşıyın.