Arsamı aldıktan sonra ev yaptım ve kamulaştırıldı; vergi bakımından edinme tarihi arsanın mı evin mi tarihidir?

Her durumda ilk arsa alış tarihini kullanmak doğru değildir. Satın aldığınız arsa üzerine sonradan bina yapılması, gelir vergisinde edinim tarihinin ayrıca incelenmesini gerektirir. Gelir İdaresinin açıklamasında, arsa üzerine yapılan binanın tapuya tescili cins değişikliği kapsamında değerlendirilir ve bu yeni tescil tarihi esas alınır. Bu yüzden “arsayı çok eskiden aldım, evin kamulaştırılmasında süre mutlaka dolmuştur” sonucuna yalnız o tarihle ulaşmayın.

Tapuda yapısız arsadan yapılı taşınmaza geçişi gösteren kayıtları; yapı ruhsatı, yapı kullanma izni ve fiilî kullanıma ilişkin belgelerle birlikte inceleyin. Tapuya tescilden önce fiilen kullanıma bırakılmanın belgelendiği özel durumlarda daha önceki kullanım tarihi dikkate alınabilir. Burada araştırılan, yeni yapının gerçekten kullanıma hazır olup kullanılmaya başlandığı tarihtir; arsanın eskiden boş olarak kullanılması aynı şeyi kanıtlamaz.

Arsa size satın alma yerine miras veya gerçek bir bağışla geçmişse ayrıca farklı bir kural söz konusudur. Vergi idaresinin açıklamalarında, karşılıksız edinilen arsa üzerine sahibince bina yapılması veya kat karşılığı yapı alınması, bu edinimin karşılıksız niteliğini sırf yapı yapıldığı için değiştirmez; kişisel malvarlığına ilişkin değer artışı kazancı kapsamı buna göre değerlendirilir. Ancak bu açıklamayı ticari inşaat veya sürekli gayrimenkul faaliyetine otomatik vergi muafiyeti gibi taşımayın.

Kamulaştırma dosyasında hangi arsa, yapı ve hakların bedellendirildiğini, edinim ve yapı değişim zinciriyle eşleştirin. Tarih belirlenmeden sadece banka ödeme günüyle veya son tapu çıktısının basım tarihiyle hesap yapmayın. Vergisel edinim tarihi, maliyet ve elden çıkarma zamanı birlikte değerlendirilmelidir; yeni tarih esas alınması da kamulaştırma bedelinin tamamının doğrudan vergiye tabi kazanç olduğu anlamına gelmez.