Barajda su altında kalmayan evimin yolu ve köy pazarı kayboldu; evim kamulaştırma sınırı dışında diye komisyon başvurusu yapamayacağım doğru mu?

Hayır; evinizin su altında kalmaması ve baraj kamulaştırma sınırının dışında olması tek başına bu başvuruyu engellemez. Mücavir taşınmazlara ilişkin özel yol zaten sınır dışında kalan bazı yerler içindir. Ancak yolun veya pazarın kaybolması da tek başına otomatik kamulaştırma hakkı vermez; evinizin düzenlemedeki mücavir taşınmaz kapsamına girmesi ve baraj nedeniyle oluşan değişikliğin taşınmazdan yararlanmayı nasıl etkilediği incelenir.

Yönetmelik, baraj sınırına bitişik taşınmazların yanında, yerleşimin tüzel kişiliğinin sona erip yeniden kurulmaması veya devam eden yerleşimin arazilerinin yüzde altmışından fazlasının kamulaştırılması gibi ayrı durumları düzenler. İlgili koşullarda geriye kalan yerlerden sosyal, ekonomik veya yerleşme yönünden yararlanma imkânı bulunup bulunmadığı değerlendirilir. Komisyon yalnız suyun eriştiği çizgiye bakmaz; çevredeki geçim kaynaklarını ve sosyal-ekonomik düzeni de inceler. Yol ve pazara erişimin kaybını bu nedenle somutlaştırın, fakat salt ulaşımın zorlaşmasıyla bütün yasal koşulların tamamlandığını varsaymayın.

Başvuru, kamulaştırmaların tamamlandığına ilişkin ilanın indirildiği tarihten itibaren bir yıl içinde taşınmazın bulunduğu yer valiliğine gerekçeleriyle yazılı yapılır. İlanın asılma ve indirilme tutanaklarını alın; süreyi su tutulmasından veya zararı ilk fark ettiğiniz günden kendiliğinden başlatmayın. Paylı veya elbirliği mülkiyetinde yönetmelik bütün maliklerin başvurusunu arar. Tapu ve parsel krokisinin yanına eski-yeni ulaşımı, yerleşim ve geçim bağlantısını gösteren belgeleri ekleyerek hangi kullanımın neden mümkün olmadığını açıklayın.

Bu özel istem bakımından valilik komisyonuna başvuru dava şartıdır; başvuru yapılması da komisyonun olumlu karar verdiği anlamına gelmez. Ayrıca baraj nedeniyle kendi idari sınırları içinde veya mücavirinde iskâna tabi tutulan yerleşimlerde yönetmeliğin uygulanmamasına ilişkin istisna vardır. Öncelikle boşaltılan baraj gövdesi yerleşimleri için ayrı ilan imkânı da düzenlenmiştir. Bu nedenle köyün iskân ve ilan durumunu birlikte kontrol ettirin; “ev sınır dışında, başvuru alamayız” şeklindeki tek gerekçeyle konuyu kapatmayın.