Arsam arkeolojik sit ilan edildi; beş yıl geçince otomatik kamulaştırma bedeli mi doğar?

Sadece arkeolojik sit ilanının üzerinden beş yıl geçmesi, otomatik olarak taşınmazın tamamının bedelinin ödenmesini sağlamaz. Sit statüsü, kültür varlıklarını korumaya ilişkin özel kanuna dayanır. Uygulama imar planında kamu hizmetine ayrılma nedeniyle öngörülen beş yıllık kuralı, başlangıç tarihini sit ilanına çevirerek her koruma sınırlamasına uygulamak doğru değildir.

Sit kararını, derecesini ve sınır haritasını; parselin koruma amaçlı imar planındaki durumunu ve geçiş dönemi kullanma şartlarını alın. Sit ilanı bu alandaki her ölçekteki plan uygulamasını durdurur ve koruma amaçlı plan için ayrı hazırlık süreci doğurur. Kanundaki plan hazırlama süresiyle kamulaştırma bedeline hak kazanma koşullarını karıştırmayın; üç yıllık plan hazırlama düzeninin gerekçeli uzatma imkânı da vardır.

Koruma mevzuatında kamulaştırma programı, koşullarına göre taşınmaz değişimi ve yapılaşma haklarının aktarımı gibi farklı araçlar bulunur. Hangisinin parseliniz için uygulanabilir olduğu, yalnız kaç yıldır sit olduğuna değil tescil ve plan kararına, kullanım yasağının niteliğine ve ilgili yöntemin özel koşullarına bağlıdır. Hazineyle değişim istemek de istediğiniz parselin mutlaka verileceği veya hemen para ödeneceği anlamına gelmez.

Buna karşılık sit ilanı, mülkiyetinizin kendiliğinden idareye geçmesi veya her kısıtlamanın süresiz biçimde tartışmasız kabul edilmesi demek değildir. İzin verilmeyen somut kullanımı, bekleme süresini ve parsel üzerindeki gerçek etkiyi göstererek yetkili koruma ve uygulama birimlerinden yapılacak işlemi açıklamalarını isteyin. Aynı taşınmaz ayrıca kamu hizmetine ayrılmışsa bu ikinci dayanak da ayrı incelenmelidir; yalnız sit etiketiyle bütün dosya için tek sonuç çıkarılmamalıdır.