Küçük şirketimizin tek dükkânı kamulaştırıldı; tahsilatın tamamını ortaklara vergisiz dağıtabilir miyiz?

Hayır; şirketin tek dükkânının kamulaştırılması, tahsilatın tamamını ortaklara vergisiz dağıtma hakkı vermez. Anonim veya limited şirketin taşınmazından doğan kazanç ile bu şirketin ortaklarına yaptığı ödeme ayrı vergisel işlemlerdir. Şirketin küçük olması veya başka işyerinin bulunmaması bu ayrımı kaldırmaz. Şahıs işletmesi söz konusuysa ise ayrı tüzel kişiliği olan şirket gibi değerlendirme yapılmamalıdır.

Önce şirketteki kamulaştırma kazancını maliyet ve ilgili kayıtlarla belirleyin. Sonra ortağa yapılacak ödemenin gerçekten kâr payı mı, belgeli bir ortak alacağının geri ödenmesi mi, sermayeyle ilgili başka bir işlem mi olduğunu ayırın. Aynı banka transferine farklı ad verilmesi gerçek niteliği değiştirmez. Şirketin elde ettiği her tahsilatın tamamı dağıtılabilir kâr değildir; doğrudan tahsilat tutarını ortaklar arasında bölmeyin.

Kurumlar vergisindeki taşınmaz istisnasından yararlanılarak özel fon oluşturulmuşsa, o fonun çekilmesi ayrıca önem taşır. İlgili koruma süresi içinde sermayeye ekleme dışındaki aktarım veya çekiş, istisna nedeniyle alınmamış verginin doğmasına yol açabilir. GİB rehberi bu fondaki kazancın süre içinde veya süre geçtikten sonra işletmeden çekilmesini kâr dağıtımı olarak ele alır; süreyi beklemek, ortağa ödeme aşamasını kendiliğinden vergisiz yapmaz.

Kâr payı ödenecekse alıcının gerçek kişi veya kurum olması, Türkiye’deki mükellefiyet durumu ve uygulanacak kesinti ile beyan kuralları ayrıca incelenir. Örneğin tam mükellef şirketin gerçek kişi ortağına dağıttığı kâr payı, kişinin gelir vergisi bakımından ayrı bir gelir türüdür. Dağıtım kararı, ortak hesapları, fon hareketleri ve vergi hesabını ödeme öncesinde muhasebecinizle netleştirin; şirket kazancına tanınan bir istisnayı bütün ortaklar için genel vergi muafiyeti saymayın.