Projede kaynağın yalnız bir kısmı kullanılacak; debi veya kullanım sınırı belirtilmeden bütün kaynak alınabilir mi?

Kaynağın yalnız bir bölümünden yararlanılacaksa, hangi hakkın ve hangi kullanım kapsamının edinilmek istendiğini açıklatın. Kamulaştırma Kanunu, amaç için yeterli olması hâlinde mülkiyeti almak yerine kaynak üzerinde irtifak kurulmasına imkân verir. Bu nedenle yalnız “kaynak alınacak” ifadesiyle bütün hakların ve bütün kullanımın devredildiğini kabul etmeyin; ancak projenin sınırlı kullanım söylemi de gerekli hakkın kapsamını tek başına belirlemez.

Önce suyun hukuki niteliği önemlidir. Türk Medeni Kanunu’na göre kaynaklar arazinin bütünleyici parçasıdır; kaynak mülkiyeti kaynadığı arazinin mülkiyetiyle birlikte kazanılır ve başkasının arazisindeki kaynak üzerindeki hak irtifak olarak tescille kurulur. Yer altı suları ise ayrı olarak kamu yararına ait sulardandır; araziye malik olmak altındaki yer altı suyuna da malik olmak sonucunu doğurmaz. Bu yüzden doğal kaynak, yer altı suyu ve bunlara ilişkin mevcut kullanım haklarını aynı mülkiyet varsayımıyla değerlendirmeyin.

İdareden su ihtiyacını ve alınacak kullanım hakkını gösteren mevcut teknik kayıtlarla karar ve planı isteyin. Kullanımın debi veya miktarı, mevsim ve süre bakımından sınırı, kalan kullanımın durumu ve ölçümün nasıl yapılacağı belirsizse bunların açıklanmasını talep edin. Her kaynak için kanunda tek bir standart debi oranı veya aynı ölçüm biçimi bulunduğu söylenemez. Suyu alma hakkıyla kaptaj, boru, bakım yolu veya başka tesis için arazide gereken alanı da ayrı gösterin.

Kendi ve varsa diğer hak sahiplerinin mevcut kullanımını gösteren tapu, irtifak ve ilgili kayıtları bu kapsamla karşılaştırın. İmzalanacak metin sınırlı kullanımı mı, daha geniş bir hakkı mı içeriyor ve bedel hangi etkiye göre belirlenmiş, kontrol edin. Kaynağın bir kısmının kullanılacağı sözü otomatik olarak yalnız aynı oranda bedel ödeneceğini ya da kalan kullanımın hiç etkilenmeyeceğini göstermez. Belirsiz hakkı kabul etmek yerine, hukuki su türü, edinilecek hak ve fiilî kullanım etkisini birlikte açıklığa kavuşturun.