Jeotermal suyu taşıyan boru için arazimde mülkiyet alınması mı irtifak kurulması mı gerektiği nasıl ayrılır?

Önce ruhsatın arama mı işletme mi olduğunu, sonra boru hattı için gerçekte hangi kullanımın gerektiğini ayırın. Jeotermal Kanunu, arama aşamasında özel malik ile anlaşma sağlanamazsa irtifak talebine imkân verir. İşletme ruhsatı süresince ise isale hattı, sondaj yeri ve kaptaj gibi gerekli yerler için kamulaştırma veya irtifak talep edilebilir. Bu iki aşamayı aynı yetki gibi değerlendirmeyin.

İşletme döneminde de “boru var, mutlaka bütün tapu alınır” sonucu çıkmaz. İdare talebi inceleyip uygun bulursa kamu yararı kararı alır; işlemler Kamulaştırma Kanununa göre yürür. Amaç için belirli bir şerit veya derinlikte irtifak yeterliyse, mülkiyet yerine bu sınırlı hakkın kurulması mümkündür. Hangi seçeneğin yeterli olduğu, somut proje ve taşınmazın kullanımı üzerinden açıklanmalıdır.

Ruhsatı, isale hattının plan ve kesitini, bakım için giriş alanını ve varsa pompa veya başka sabit tesis yerlerini birlikte isteyin. Hattın yalnız geçtiği bölümle sürekli tesis kurulacak yeri ayırın; ruhsat sahasının tamamını alınacak arazi saymayın. İrtifakın kapsamı tescil ve dayanak belgeleriyle belirlenir. Tapuda mülkiyet sizde kalıyorsa bile hangi çalışmaları yapamayacağınızı ve hangi erişime katlanacağınızı açıkça öğrenin.

İrtifak kurulması bedelsiz kullanım demek değildir; kamulaştırma yoluyla kurulan irtifakta taşınmazın değerindeki düşüş esas alınır, ilgili bedel ve masrafları ruhsat sahibi karşılar. Özel kanundaki yol kullanılarak mülkiyet kamulaştırılıyorsa taşınmaz idare adına tescil edilip faaliyet sürerken ruhsat sahibine tahsis edilir. Bu nedenle şirketin masrafı ödemesini onun otomatik malik olduğu biçiminde yorumlamayın; hak türü, tescil edilecek kişi ve ödeme hesabı birlikte tutarlı olmalıdır.