Tarlamda iki yılda üç ürün alıyorum; yıllık net gelir hesabı nasıl kurulmalıdır?

Tarla niteliğindeki yerlerde hesap, arazinin bulunduğu yerde ve mevcut koşullarıyla olağan olarak sağlayabileceği net gelire dayanır. İki yılda üç ürün alınması parseliniz ve yöre için uygun, sürdürülebilir bir üretim düzeniyse bu düzen hesaba katılmalıdır. Yalnız “yılda bir ürün alınır” varsayımıyla ikinci ürünü yok saymak da üç ürünü her yıl alınmış gibi toplamak da doğru olmaz.

Önce aynı alan için her ürünün net geliri ayrı bulunur: Olağan verim ile üretici fiyatından hesaplanan gelirden, o ürünün arazi kirası hariç üretim giderleri çıkarılır. Kullanılan verim, fiyat ve giderlerin hangi yere, değerleme yılına ve alan birimine ait olduğu gösterilmelidir. Farklı yılların fiyatlarını gelişigüzel karıştırmak veya bütün ürünlere açıklamasız aynı gider yüzdesini uygulamak hesabı güvenilir kılmaz.

İki yıllık dönemde aynı alandan alınan üç ürünün net gelirleri toplanır ve yıllık ortalamaya ulaşmak için ikiye bölünür. Üçe bölmek ürün başına ortalama verir; yıllık net geliri vermez. Ürünler parselin farklı büyüklükteki kısımlarında yetişiyorsa alan payları da hesaba katılır. Bu sonuç henüz taşınmazın toplam bedeli değildir; yıllık net gelirden arazi değerine geçişte kullanılacak oran ve diğer değerleme unsurları ayrıca gerekçelendirilir.

İl veya ilçe tarım müdürlüğünün ilgili yıl verilerini, ekim ve hasat kayıtlarını, sulama imkânını gösteren belgeleri ve parsel alanını birlikte sunun. Raporda ürünlerin sırasını, iki yıllık takvimi, her ürünün gelir ve giderini ve yıllık ortalamaya geçişi gösteren bir çizelge isteyin. Bir başka yörede kabul edilen ürün dizisi veya verim, sizin tarlanıza kendiliğinden uygulanmaz; kişisel olarak çok yüksek gelir elde ettiğiniz tek bir yıl da olağan üretimin yerine geçmez.