Tarım reformundan aldığım toprağı devlete geri veriyorum; kendi paramla yaptığım faydalı sulama tesislerinin karşılığı tamamen yanar mı?

Hayır. Tarım reformu kapsamında edinilmiş toprağın idareye iadesinde, çiftçinin yaptığı zaruri ve faydalı tesislerle diğer gayrimenkullerin karşılığının bütünüyle yok sayılması öngörülmez. Kanun bunların rayiç bedelinin sahibine ödenmesini düzenler. Ancak yaptığınız her harcamanın fatura tutarıyla aynen geri verileceği sonucu da çıkmaz.

Önce hangi sulama unsurunun size ait olduğunu, sizin tarafınızdan yapıldığını ve gerekli veya faydalı tesis niteliğinde bulunduğunu belirleyin. Yapım belgeleri, faturalar, proje veya izin kayıtları, fotoğraflar ve mevcut durum tespiti önemlidir. Kamu tarafından yapılmış tesisle kendi yatırımınızı, taşınmaz nitelikteki tesisle sökülebilen ekipmanı aynı kalem altında toplamayın.

İade ve tasfiye dosyasında arazi, tesisler ve kalan borçlar ayrı gösterilmelidir. Yönetmelik çiftçilikten vazgeçenler ile toprağı geri alınanlar bakımından kalan borç senetlerinin iadesini ve çiftçinin yaptığı gerekli-faydalı tesislerin rayiç bedelinin ödenmesini düzenler. Bu nedenle yalnız “araziyi geri verdiniz” açıklamasıyla yatırım hesabının kapatılmasına karşı hangi kalemlerin değerlendirilmediğini belirtin.

Araziyi teslim etmeden önce tesislerin dökümünü ve durumunu tutanağa bağlatın; değerlemenin hangi ölçü ve belgelerle yapıldığını yazılı isteyin. Bu açıklama tarım reformuyla size verilmiş toprağın iadesine ilişkindir. Yalnız kiracısı olduğunuz devlet arazisinde izinsiz sabit tesis kurmuşsanız aynı ödeme kuralını kendiliğinden uygulamayın; kira ve izin koşulları ayrıca değerlendirilir.