İdare yirmi yıldır kullandığı için artık maliki olduğunu söylüyor; eski yirmi yıl kuralı bugün aynen geçerli mi?

Hayır. Kamulaştırma Kanununun, el koymadan itibaren yirmi yıl geçince taşınmazla ilgili her türlü dava hakkını düşüren eski 38. maddesi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir. Güncel kanun metninde de madde iptal edilmiş olarak yer alır. İdare bugün yalnız “yirmi yıldır kullanıyoruz” diyerek bu eski hüküm hâlâ yürürlükteymiş gibi bütün haklarınızın bittiğini söyleyemez.

Bununla birlikte eski kuralın iptali, taşınmazın geçmişindeki bütün işlemleri ortadan kaldırmaz. Daha önce verilmiş ve kesinleşmiş bir mahkeme kararı, yapılmış bir tescil, geçerli bir edinim işlemi veya ayrıca uygulanacak tarihsel hüküm bulunabilir. Özellikle 1956 öncesi tahsislere ilişkin güncel geçici 20. madde ile 1956–1983 arasındaki el atmalara ilişkin geçici 6. madde ayrı koşullar içerir; “yirmi yıl kuralı iptal edildi” sözü bunların incelenmesi yerine geçmez.

İdareden malik olduğunu söylediği hukuki dayanağı açıkça isteyin: Eski maddeyi mi, bir mahkeme kararını mı, tapu işlemini mi, yoksa başka bir edinme nedenini mi gösteriyor? Güncel ve geçmiş tapu kayıtlarını, kararın tam metnini ve kesinleşme bilgisini, fiilî el atmanın tarih ve alanını birlikte karşılaştırın. Uzun kullanım olgusu ile mülkiyetin hangi işlemle geçtiği sorusu ayrı tutulmalıdır.

Eski maddeye dayalı önceki bir ret kararı varsa bunun yalnız süre nedeniyle mi, başka bir nedenle mi verildiğini belirleyin. Bazı eski dönem el atmalarında geçici 6. maddenin önceki davalara ilişkin özel düzenlemesi önem taşıyabilir. İptal kararı ne her dosyada otomatik tescil düzeltmesi ne de her tür para talebi için sınırsız süre anlamına gelir; talebin türü ve dosyanın geçmişi ayrıca değerlendirilir.