Kamulaştırılan işyerinin amortismanı tamamen ayrılmıştı; vergi kazancında kalan defter değeri nasıl dikkate alınır?

Amortismanı tamamen ayrılmış bir işyerinde, ilk alış bedelini kamulaştırma karşılığından yeniden bütünüyle düşemezsiniz. Vergi Usul Kanunu, amortisman ayrılmış kıymetin değerini ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan tutar olarak esas alır. Bu kalan vergi kayıt değeri gerçekten sıfırsa, aynı eski maliyet kazanç hesabında ikinci kez indirim konusu yapılamaz.

“Tamamen amorti edildi” ifadesini kayıtlarla doğrulayın. Binanın maliyet hesabı, birikmiş amortismanları, sonradan eklenen ve henüz tamamen itfa edilmemiş yatırımlar ile varsa yeniden değerleme ve enflasyon düzeltmesi kayıtları birlikte incelenmelidir. Kayıt değerinin sıfır olmasıyla binanın piyasa değerinin sıfır olması farklıdır; bilirkişinin bugünkü değerini eski vergi maliyeti yerine yazmayın.

Kamulaştırma bedelini ilgili kıymetin güncel vergi kayıt değeriyle karşılaştıran bir hesap hazırlatın. Kanun, amortismana tabi kıymetin devrini satış hükmünde ele alır; ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan değerle bedel arasındaki fark kazanç hesabına yansır. Aynı ödemede arsa, bina, farklı tesis veya başka hak karşılığı bulunuyorsa bunları ayrıştırın; binanın amortisman sonucunu amortismana tabi olmayan boş arsaya taşımayın.

Kalan kayıt değerinin sıfır çıkması, başka hiçbir gider, düzeltme veya kanuni imkân incelenmeden tahsilatın tamamı üzerinden kesin vergi hesaplanacağı anlamına gelmez. Önce varlık bazlı kazanç hesabı kurulur, sonra uygulanabilecek diğer hükümler ayrıca değerlendirilir. KDV istisnası bulunması da bu kazanç hesabını ortadan kaldırmaz; KDV beyannamesiyle şirketin kazanç hesabını ayrı tutun.