Kamulaştırma parasına makine satış bedeli de ekledik; taşınmaz KDV istisnası makineleri de otomatik kapsar mı?

Hayır; makine satış bedelini kamulaştırma parasına eklemeniz, makineleri kendiliğinden taşınmaz KDV istisnasına sokmaz. Yeni istisna, Kamulaştırma Kanunu kapsamındaki taşınmazın kamulaştırmayı yapan Devlet veya kamu tüzel kişisine devrine ilişkindir. Taşınmazdan ayrı olarak satılıp teslim edilen makinelerin vergisel durumu ayrı belirlenmelidir; tek ödeme veya tek toplam bedel bu ayrımı ortadan kaldırmaz.

Önce hangi makinenin gerçekten ayrı bir taşınır olduğunu, hangisinin yapının bütünleyici parçası olabileceğini tespit ettirin. Bir parçanın asıl şey zarar görmeden veya yapısı değiştirilmeden ayrılamaması bütünleyici parça değerlendirmesinde önemlidir. Binanın işletilmesine sürekli özgülenmiş bir eklenti ise kanunda taşınır olarak tanımlanır. Bu nedenle yalnız makinenin fabrikada kullanılması, zemine bağlanması veya taşınmazla birlikte devredilmesi üzerinden tek başına kesin vergi sonucu çıkarmayın.

Makine envanterini, seri numaralarını, mülkiyet ve sabit kıymet kayıtlarını, sökülüp ayrılabilme durumunu ve hangi malların kime teslim edileceğini gösteren sözleşme ile tutanakları hazırlayın. Bedel dökümünde taşınmaz karşılığını ve ayrı makine satışını açıkça gösterin. Teknik nitelendirme tartışmalıysa rapor alın; muhasebede ayrı hesap açılmış olması veya bedel cetvelindeki başlık tek başına hukuki niteliğin yerine geçmez.

Gerçekten ayrı bir ticari makine teslimi varsa genel KDV hükümleri esas alınır; başka bir istisna ileri sürülüyorsa onun kendi koşulları ayrıca doğrulanır. Buradan bütün makineler için aynı oran veya her makinenin mutlaka vergili olduğu sonucu çıkmaz. Sırf kamulaştırma istisnasından yararlanmak için makine bedelini taşınmaz bedeline gizlemek yerine, fiilen devredilen mallarla fatura ve ödeme dökümünü uyumlu hâle getirin.