KDV mükellefi olmayan biri olarak evim kamulaştırıldı; yalnız yüksek bedel aldığım için fatura düzenlemem gerekir mi?

Yalnız kamulaştırma bedelinin yüksek olması, kişisel evinizin devri için sizi kendiliğinden fatura düzenleyen bir ticari mükellefe dönüştürmez. Kendi kişisel malvarlığınızdaki evin ticari faaliyet dışında kamulaştırılmasıyla, işletmeye ait taşınmazın ticari faaliyet kapsamında devri aynı değildir. KDV’nin konusu ve fatura yükümlülüğü önce işlemin gerçek niteliğine ve sizin statünüze göre belirlenir.

Bununla birlikte “KDV kaydım yok” demek her durumda işlem ticari değildir anlamına gelmez. Ev gerçekten işletmeye dâhil mi, taşınmaz alım satımı ticari bir faaliyet çerçevesinde mi yürütülüyor, yoksa kişisel mülkün tekil devri mi söz konusu, bunlar açıklığa kavuşturulmalıdır. Taşınmazın yüksek değerini tek ölçüt saymayın; fiilen yürütülen faaliyet ile kayıt ve belgeler birlikte incelenir.

İdare fatura istiyorsa, hangi sıfatla ve hangi hukuki dayanakla istediğini yazılı açıklatın. Tapu, kişisel edinim belgeleri, kamulaştırma kararı, varsa işletme kayıtları ve ödeme evrakını birlikte sunun. Fatura düzenlemekle yükümlü olmadığınız hâlde sırf ödemeyi hızlandırmak için ticari faaliyetiniz varmış gibi belge oluşturmayın. İdarenin kendi ödeme ve belgelendirme düzeninde kullanacağı evrakın ne olduğunu ayrıca netleştirin.

Fatura yükümlülüğünün bulunmaması, kamulaştırma gelirinin her vergi bakımından tamamen kapsam dışı olduğu anlamına gelmez. Kişisel taşınmaz devrinden doğabilecek gelir vergisi incelemesi, KDV ve fatura konusundan ayrıdır. Öte yandan yanlışlıkla KDV gösteren bir belge düzenlemek de ayrıca ödeme ve düzeltme sonuçları doğurabilir. Önce mükellefiyet ve işlem türünü belirleyin; yüksek bedel gerekçesiyle gereksiz KDV eklemeyin.