Kamulaştırma karşılığında belediyeden dükkân alıyorum; iki yönlü devrin KDV'si ayrı ayrı mı incelenir?

Evet. Kamulaştırma karşılığında para yerine belediyeden dükkân alınması, KDV bakımından tek yönlü bir işlem gibi ele alınmaz. Kanun trampayı iki ayrı teslim sayar. Sizin taşınmazınızı idareye vermeniz ile belediyenin dükkânı size devretmesinin mükellefi, konusu ve istisna dayanağı ayrı ayrı belirlenir; yalnız aradaki nakit farkına bakmak yeterli değildir.

Sizin devriniz için önce KDV kapsamı, kapsam içindeyse yeni kamulaştırma istisnasının şartları incelenir. Belediyeden gelen dükkânın devri ise sırf kamulaştırma karşılığı verildiği için sizin devir istisnanızın devamı sayılmaz. Belediyenin mülkiyetindeki taşınmazların teslimine ilişkin ayrı KDV hükmü değerlendirilir. Tapudaki malik belediye yerine belediyenin şirketiyse bunu aynı mükellef ve aynı istisna gibi ele almayın.

Her iki taşınmazın tapusunu, bedel tespitlerini, karşılıklı devir anlaşmasını, teslim tarihlerini ve varsa nakit farkı birlikte hazırlayın. Kamulaştırma bedeli yerine idare taşınmazı verilmesinin malikin kabulüne bağlı kanuni yoluyla, idarenin kamulaştırma dışında yaptığı sıradan takası da ayırın. Hangi tarafın hangi taşınmazı kime devrettiği ve her devir için hangi belge ile vergi dayanağının kullanıldığı açık olsun.

Sonuçta iki devir için de istisna uygulanabilmesi mümkün olsa bile bunun sebebi her birinin kendi koşullarını sağlamasıdır; “para ödenmedi, KDV de yok” yaklaşımı değildir. Şirket yönünden kurumlar vergisindeki satış kazancı istisnası ayrıca incelenmelidir: GİB rehberinde trampa ile finansman sağlayan kamulaştırma işlemleri aynı koşulsuz kategoriye konulmaz. KDV sonucundan hareketle kurum kazancı için otomatik istisna veya hiç kazanç doğmadığı sonucu çıkarmayın.