İdare arsayı uzun yıllar okul olarak kullandıktan sonra sattı; hiç kullanılmamış araziyle aynı geri alma hakkım olur mu?

Hayır; taşınmazın gerçekten uzun yıllar okul olarak kullanıldıktan sonra satılması, kamulaştırılıp hiç kamu hizmetinde kullanılmadan elde tutulmasıyla aynı değildir. İlk kamu ihtiyacının gerçekleşip gerçekleşmediği ve hizmetin ne zaman, neden sona erdiği önemlidir. Eski malik olmak, sonraki her satışta otomatik geri alma veya satış kazancından pay alma hakkı vermez.

Anayasa Mahkemesi, yaklaşık yirmi yıl kamu lojmanı olarak kullanılan ve daha sonra özel düzenleme çerçevesinde satılan bir taşınmaza ilişkin başvuruda, eski maliklerin geri verme veya satış değeri farkını isteme beklentisini yeterli hukuki temele sahip bulmamıştır. Mülkiyet hakkı şikâyeti bu nedenle kabul edilemez görülmüştür. Bu örnek okul satışının mutlaka hukuka uygun olduğunu göstermez; fakat önceki gerçek kamu kullanımını yok sayıp olayı hiç kullanılmama gibi kurmanın neden yanlış olabileceğini gösterir.

Okulun açılış ve kapanış kayıtlarını, kullanılan alanın sınırlarını, tahsis ve kaldırma kararlarını, satışın dayanağını ve tapu zincirini alın. Parselin yalnız bir kısmı okul olarak kullanılmışsa boş kalan kısmı ayrıca gösterin; bütün taşınmazın yıllarca kullanıldığını varsaymayın. Sonraki satışın usulüne veya kamu yararına ilişkin itirazla eski malikin geri alma koşulları farklı başlıklardır.

Kamulaştırmanın, bedelin kesinleşmesinin, kamu kullanımının ve satışın tarihlerini birlikte değerlendirin. Güncel geri alma hükümlerini eski bir olaya doğrudan uygulamayın; o dönemin düzenlemesi ve geçiş hükümleri incelenmelidir. “Okul kapandı” bilgisi tek başına tapuyu size döndürmez; buna karşılık hiçbir gerçek kamu kullanımı olmamışsa veya ayrı bir bölüm sebepsiz tutulmuşsa bunları somut delilleriyle ayırın.