Kültür varlığım vakıf kökenliyse kamulaştırmayı Kültür Bakanlığı yerine Vakıflar Genel Müdürlüğü mü yürütür?

Koşulları varsa evet. Vakıf kökenli olup çeşitli sebeplerle kısmen veya tamamen gerçek ya da tüzel kişilerin mülkiyetine geçmiş korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının ve korunma alanlarının kamulaştırılması için kanun Vakıflar Genel Müdürlüğünü özel olarak görevlendirir. Bu nedenle özel kişi adına kayıtlı eski bir vakıf yapısını, yalnız genel kültür varlığı kamulaştırma programı üzerinden değerlendirmek yeterli olmayabilir.

Burada belirleyici olan sadece yapının eski olması veya adında “vakıf” geçmesi değildir. Vakıf kökeni, korunması gerekli kültür varlığı niteliği, hangi yapı ve alanın bu kapsamda bulunduğu ve mevcut mülkiyet durumu birlikte belirlenmelidir. Vakıflar Kanunu da mülkiyeti el değiştirmiş vakıf kültür varlıkları ile koruma alanlarının kamulaştırılmasını Genel Müdürlüğün yürüttüğü işler arasında sayar. Bu özel kapsam doğrulanmadan her eski binada aynı makamın yetkili olduğu söylenemez.

Kamulaştırmayla, bazı kamu tüzel kişileri ve onlara bağlı kuruluşların mülkiyetine geçmiş vakıf kültür varlıklarının mazbut vakfına devrini karıştırmayın. Vakıflar Kanunundaki bu ikinci düzenlemenin saydığı malik grubu ve kendi koşulları vardır. Kamu mallarına ilişkin devir hükmünü, özel kişi adına kayıtlı her taşınmazın sırf vakıf kökeni ileri sürülerek bedelsiz devredilebileceği biçiminde okumayın. Ayrı bir tapu veya mülkiyet uyuşmazlığı varsa onun dayanağı da ayrıca incelenmelidir.

Güncel tapuyla yetinmeyip mülkiyetin geçmişini gösteren kayıtları, kültür varlığı tescil ve koruma alanı kararlarını ve vakıf kökenine dayanak gösterilen belgeleri birlikte isteyin. İdarenin kamulaştırma mı, kanuni devir mi, yoksa tapuya ilişkin başka bir talep mi yürüttüğünü yazılı açıklatın. Bu belgeler hangi makamın hangi işlemden sorumlu olduğunu belirlemeye yarar; vakıf kökeninin ileri sürülmesi tek başına sizin bedelinizin ödendiğini veya mülkiyetinizin sona erdiğini göstermez.