İrtifak kurulacak diyorlar; tarlayı tamamen satmış mı olacağım?

İrtifak kurulması, kural olarak tarlanın tamamının mülkiyetini idareye vermek değildir. Mülkiyet sizde kalırken idareye belirli bir kullanım hakkı tanınır; sizin kullanımınız da bu hakkın gerektirdiği ölçüde sınırlanır. Örneğin yer altı boru hattı veya enerji iletim hattı nedeniyle yapı yapma, ağaç dikme ya da belirli çalışmaları yürütme imkânı etkilenebilir. Hangi faaliyetin sınırlanacağı, hattın ve irtifakın teknik-hukuki kapsamına bağlıdır.

Aynı projede farklı alanlara farklı işlem uygulanabilir. Direğin oturduğu küçük bölümün mülkiyeti alınırken hattın geçtiği başka bir bölümde irtifak kurulması mümkündür. Bu nedenle “tarladan şu kadar metrekare gidiyor” sözü tek başına yeterli değildir. Plan üzerinde mülkiyeti alınan alan, daimi veya geçici irtifak alanı ve geçici çalışma sahası ayrı gösterilmelidir. Geçici bir kullanımın ne kadar süreceği ve kullanım bitince alanın durumu da önemlidir.

İrtifak bedeli yalnızca koridorun yüzölçümünü arazi birim fiyatıyla çarpmak değildir. Esas mesele, hakkın kurulmasının taşınmazda ne kadar değer düşüşü oluşturduğudur. Hattın konumu, parselin şekli ve tarımsal kullanım üzerindeki etkiler değerlendirilir. Ağaç veya ürün gibi unsurlarda ayrıca zarar varsa bunun da niteliği belirlenir; aynı kayıp iki kez hesaba katılmaz. Tapu kaydı, irtifak planı ve kullanım koşullarını birlikte görmek, elinizde kalan hakkın gerçek kapsamını anlamanızı sağlar.