Köyüm mahalle oldu diye tarlamın arsa sayılmasını isteyebilir miyim?

Köyün idari olarak mahalleye dönüşmesi, her parselin kendiliğinden arsa değerinde hesaplanmasını sağlamaz. Buna karşılık tapuda “tarla” yazması da tek başına arazi hesabını zorunlu kılmaz. Değerleme bakımından taşınmazın ilgili tarihteki plan durumu, yerleşim içindeki konumu ve yararlandığı belediye hizmetleri birlikte değerlendirilir. İdari ad değişikliği ile taşınmazın ekonomik ve hukuki niteliği farklı meselelerdir.

Bu ayrım ödenecek bedelin yöntemini değiştirir. Arsa niteliği kabul edilen yerde uygun ve özel amacı olmayan gerçek satışlar karşılaştırılır. Tarımsal arazi niteliğindeki yerde ise bulunduğu yörede olağan kullanımından elde edilebilecek net gelir esas alınır. “Arsa daha yüksek çıkar” düşüncesiyle sadece isim değişikliğine dayanmak yerine, ilgili tarihte yürürlükteki plan paftası, imar durum yazısı, belediye hizmet kayıtları ve yakın çevredeki yerleşim durumunu ortaya koymak gerekir.

Örneğin belediye sınırı çok genişlediği için mahalleye bağlanan, yerleşimden uzakta ve tarımsal niteliğini sürdüren bir parsel ile yapılaşmış yerleşimin içinde hizmetlerden yararlanan parsel aynı değerlendirmeye tabi olmayabilir. Sonradan gelen hizmetler veya ileride yapılacağı söylenen projeler de geçmiş değerleme tarihine doğrudan taşınamaz. Bilirkişi raporunda yalnız “mahalle içindedir” ya da “tapuda tarladır” denmişse, hangi somut ölçütlerle arsa veya arazi kabul edildiğinin açıklanmasını istemek gerekir.