Tarlamdan çapraz şerit alınınca iki üçgen parça kalıyorsa değer kaybı nasıl hesaplanır?

Hesap yalnız alınan şeridin metrekaresiyle bitmez. Kısmi kamulaştırma, geride kalan parçaların değerini de düşürüyorsa bu eksilme kamulaştırılan bölümün bedeline eklenir. Çapraz geçişle iki dar veya üçgen parça kalması; makineyle çalışma, sulama, ulaşım ve ekonomik kullanım bakımından gerçek bir kayıp yaratabilir. Bunun ölçüsü, şeklin hoş görünmemesi değil, kalan taşınmazın değerinde neden olduğu somut değişikliktir.

Önce parselin kamulaştırma öncesindeki bütünü ve değeri belirlenir. Sonra alınan alan ile kalan parçalar ölçülü krokide gösterilir; her parçanın genişliği, geometrisi, yola bağlantısı ve kullanılabilir alanı değerlendirilir. Örneğin traktörün dönmesi zorlaşıyor, tarımsal işlemler uzuyor veya sulama düzeni bölünüyorsa bunların raporda açıklanması gerekir. “Yüzde şu kadar kayıp” denilmesi tek başına yeterli değildir; bu oranın hangi özelliklerden çıktığı anlaşılmalıdır.

Kalan bölüm yararlanmaya elverişli durumda değilse konu yalnız değer kaybı olmayabilir; kanundaki şartlarla kalan kısmın da kamulaştırılmasını isteme yolu gündeme gelebilir. Bu özel yol için kamulaştırma işlemine karşı idari dava açılmamış olması ve malikin kamulaştırma kararının tebliğinden itibaren en geç 30 gün içinde idareye yazılı başvurması gerekir. Bilirkişi raporuna itiraz etmek bunun yerine geçmez; keşfi veya raporu bekleyerek başvuru süresi geçirilmemelidir. Kamulaştırma planını, önceki kullanım fotoğraflarını ve kalan parçaların ulaşım-sulama durumunu birlikte göstermek, hangi çözümün uygulanacağını belirlemeye yardımcı olur. Aynı kaybın hem ek gider hem değer düşüşü adıyla iki kez hesaplanmaması da gerekir.