Fiyat serisinde vergili ve vergisiz tutarlar karışmışsa net gelir hesabı nasıl denetlenir?

“Vergili” ve “vergisiz” fiyatlar önce hangi vergi ve hangi satış aşamasına ait oldukları açıklanarak ayrılmalıdır. KDV dahil bir satış tutarıyla KDV hariç ürün bedelini, gelir vergisi kesintisinden sonra üreticiye ödenen tutarla da kesinti öncesi tutarı aynı fiyatmış gibi ortalamayın. KDV ile üretici ödemesinden yapılan gelir vergisi kesintisi farklı işlemlerdir; tek bir “vergi oranı” ile bütün satırları düzeltmek güvenli değildir.

Fiyat listesinin açıklamalarını, faturayı veya alım belgesini ve ödeme dökümünü birlikte inceletin. Ürünün miktarı ve birimi, vergi öncesi bedel, varsa KDV, gelir vergisi kesintisi ve son ödeme ayrı sütunlarda gösterilsin. “Net” kelimesinin hangi kesintilerden sonraki tutarı anlattığı da açıklansın. Kaynak tabloda zaten çıkarılmış bir tutarın raporda yeniden düşülmesi, aynı unsurun iki kez hesaba katılmasına yol açabilir.

Her üreticinin ve her işlemin vergi durumu aynı değildir. Örneğin gerçek usulde gelir vergisine tabi olmayan çiftçilerin teslim ve hizmetleri için KDV istisnası öngörülmüştür; bu, bütün tarımsal satışların her koşulda KDV’siz olduğu anlamına gelmez. Kullanılan fiyatın hangi döneme ve hangi vergi statüsündeki işleme ait olduğunu belirleyin. Belgeye bakmadan varsayımsal KDV eklemek veya çıkarmak yerine, kaynak kurumdan fiyatın kapsamını açıklamasını isteyin.

Bilirkişiden her fiyatı seçilen uygun üretici fiyatı esasına nasıl getirdiğini ve bunun gelir-gider tablosuna etkisini göstermesini talep edin. Ürün fiyatındaki vergi işlemiyle üretim girdilerindeki vergi tutarlarının nasıl ele alındığı da ayrı açıklanmalıdır. Her verginin otomatik üretim gideri olduğunu veya her girdi vergisinin geri alınabildiğini varsaymayın. İtirazınızı belirli satır, belge ve hesap etkisi üzerinden kurun; yalnız “vergiler karışmış” demek yerine hangi tutarın yanlış eklendiğini, çıkarıldığını veya iki kez düşüldüğünü gösterin.