Arazime bedel ödenmeden el konulmuştu, sonra mahkeme bedel karşılığı idare adına tescil etti; kullanılmama hâlinde geri alma ayrıca incelenir mi?

Evet, edinimin hukuki dayanağı ayrıca incelenmelidir; fakat mahkemenin bedel ödenmesine ve idare adına tescile karar vermesi, her durumda Kamulaştırma Kanunundaki geri alma hakkını doğurmaz. Usulüne uygun bir kamulaştırma kararı üzerine yürütülen bedel tespiti ve tescil davasıyla, malikin kamulaştırmasız el atma nedeniyle açtığı tazminat davası aynı değildir.

Danıştay, kamulaştırma kararı bulunmadan su isale hattı için el atılan ve malikin açtığı tazminat davası sonunda idare adına tescil edilen bir taşınmaza ilişkin uyuşmazlıkta bu ayrımı yapmıştır. O olayda, kamulaştırmaya dayalı edinim bulunmadığından kanunun vazgeçme, iade ve geri alma hükümlerinden yararlanılamayacağı sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla yalnız “bedel aldım, tapu idareye geçti, şimdi kullanılmıyor” sıralamasıyla kanuni geri alma şartlarının tamamlandığını varsaymayın.

İlk davanın dilekçesini ve kararın tamamını, kesinleşme bilgisini, tapudaki tescilin dayanağını ve varsa ayrıca alınmış kamulaştırma kararını karşılaştırın. Kararın başlığından çok hangi talebi hangi hukuki sebeple sonuçlandırdığı önemlidir. Sonradan yapılan bir kamulaştırma işlemi, başka bir devir belgesi veya idarenin iade kararı varsa bunları aynı işlemmiş gibi birleştirmeden ayrı değerlendirin.

Kullanımın sona ermesiyle ileri sürülecek talebin hukuki dayanağı ve önceki kesinleşmiş kararın etkisi birlikte belirlenmelidir. Kanuni geri alma yolunun uygulanmaması, her farklı sözleşme veya sonraki işlemden kaynaklanan talebin de incelenmeden reddedileceği anlamına gelmez; ancak bu olasılıkları otomatik tapu iadesi vaadi olarak görmeyin. Daha önce tazminatla sonuçlandırılmış aynı müdahaleyi, hâlâ mülkiyet sizdeymiş gibi yeniden bedel talebine dönüştürmeyin.