Parselim yerleşik köy alanında kalıyorsa arsa değerlendirmesi için ayrıca hangi özellikler araştırılır?

Yerleşik köy alanında bulunmak, parselin gerçek yerleşimle ilişkisi bakımından önemli bir veridir; fakat bu sınırın hangi belgeyle ve hangi tarihte belirlendiği açıklanmalıdır. Köy veya kırsal yerleşik alan sınırı ile uygulama imar planı aynı belge değildir. Bu alanlarda bazı yapıların plan veya ruhsat bakımından özel kurallara tabi olması da kamulaştırma bedelinin kendiliğinden belirli bir yöntemle hesaplanacağı anlamına gelmez.

Arsa değerlendirmesi için ilgili tarihteki belediye veya mücavir alan durumu, varsa planın türü, parselin gerçekten yerleşmiş alanların arasında bulunup bulunmadığı ve yararlandığı hizmetler araştırılır. Uygulama imar planı bulunmaması tek başına incelemeyi bitirmez. Belediye sınırları içinde, köy yerleşiminin içinde ve yol hizmetinden yararlanan bir parsel ile geniş bir köy sınırında görünmekle birlikte evlerden uzakta tarımsal kullanılan yerin durumu aynı kabul edilmemelidir. Hizmetler bir liste üzerindeki kutucukları sayar gibi değil, parselin somut yerleşim ilişkisiyle değerlendirilir.

Onaylı yerleşik alan sınırını ve kararını, bunun kadastro parseliyle çakıştırmasını, değerleme tarihindeki imar ve belediye sınırı kayıtlarını isteyin. Yol, su, elektrik gibi hizmetlerin parsel için hangi tarihte ve ne şekilde bulunduğunu; çevredeki evlerin, kamusal yapıların ve yerleşimin gerçek konumunu resmi yazı, tarihli görüntü ve keşifle gösterin. Sınır parseli kesiyorsa hangi bölümün içeride kaldığı da belirtilmelidir.

Rapor yalnız “köydedir, arazidir” veya “yerleşik alan içindedir, arsadır” demekle yetinmemelidir. Kabul edilen nitelik, dayanak kayıtlar ve somut çevre koşullarıyla açıklanmalıdır. Sonuç arsa yönündeyse uygun gerçek satışların karşılaştırılması; arazi yönündeyse olağan net gelir hesabı uygulanır. Köyün sonradan mahalleye dönüşmesi ya da sonradan yapılan altyapı, geçmiş değerleme günündeki durumun yerine otomatik olarak konulamaz.