Komşudan sözlü izinle su alıyorsam suyun sürekliliği bedel hesabında nasıl değerlendirilir?

Komşunuzun sözlü izniyle fiilen su almanız önemli bir olgudur; fakat bunun taşınmaza bağlı, herkese karşı ileri sürülebilen ve sürekli bir su hakkı olduğu kendiliğinden kabul edilemez. Önce kullanımın hukuki dayanağıyla fiilen ne kadar süredir ve hangi koşullarda sürdüğünü ayırın. Sözlü izin var diye kullanım tamamen yok sayılamayacağı gibi, her gelecek yılda aynı güvenceyle devam edecekmiş gibi de gösterilmemelidir.

Suyun doğal kaynaktan mı, kuyudan mı, bir şebekeden mi geldiğini; izin veren kişinin hangi hak veya yetkiye dayandığını belirleyin. Başkasının arazisindeki kaynak üzerinde ayni hak ileri sürülüyorsa kaynak irtifakına ilişkin tapu tescili ve resmî şekil kuralları önemlidir. Yeraltı suları ise kamu yararına ait sulardır; kuyunun bulunduğu araziye sahip olmak suyun özel mülkiyetine sahip olmak demek değildir. Bu nedenle her su kullanımını aynı özel kaynak hakkı gibi değerlendirmeyin.

Varsa yazışmaları, anlaşmayı, tapu kayıtlarını, suyun hangi alana ve hangi dönemde verildiğini gösteren teslim veya üretim kayıtlarını sunun. İznin süresi, miktarı, bedeli ve sona erme koşulları açıklansın. Yalnız kişisel komşuluk ilişkisine bağlı kolaylıkla parsel lehine kurulmuş hak aynı güvenceyi sağlamayabilir; fakat dosyayı görmeden her sözlü iznin derhâl ve sonuçsuz geri alınabileceği de söylenemez.

Bilirkişiden hukuki kullanım durumuna ilişkin belgelerle teknik su yeterliliğini birlikte değerlendirmesini isteyin. Su miktarı yeterli olsa bile kullanımın devamına ilişkin belirsizlik açıklanmalıdır; geçerli bir kullanım dayanağı bulunması da suyun bütün mevsim ve alan için fiilen yeterli olduğunu kanıtlamaz. Amaç komşuyla ayrı bir su hakkı uyuşmazlığını bedel raporunda kesin çözmek değil, kabul edilen olağan gelirin hangi mevcut hak ve kullanım koşuluna dayandığını görünür kılmaktır.