Belediye el atma davası sonunda paydaş oldu, sonra benim aldığım payı önalım yoluyla istiyor; kamu kurumu sıradan ortak gibi davranabilir mi?

Belediyenin paydaş olması, önalım talebinin her durumda kabul edileceği anlamına gelmez. Ancak kamu kurumu olduğu için hiçbir zaman önalım kullanamayacağı da söylenemez. Belediyenin payı nasıl edindiği, sizin satın aldığınız sırada bu paydaşlığın bilinebilir olup olmadığı ve belediyenin kamusal yetkileriyle kendisine özel bir avantaj sağlayıp sağlamadığı birlikte incelenmelidir.

Anayasa Mahkemesi bir olayda, belediyenin hukuka aykırı hukuki el atmayı gidermek için verilen tescil kararıyla paydaş olmasını önemsemiştir. Alıcılar kendi paylarını aldığında belediyenin payı henüz tapuda görünmüyordu ve alıcıların ilgili mahkeme kararını bildiği gösterilmemişti. Belediye daha sonra kendi planlama yetkisiyle kamusal kullanım alanını ticari kullanıma çevirmiş, böylece önalım talebinin kabulüne elverişli koşulları oluşturmuştu. Mahkeme bu koşulları birlikte değerlendirerek alıcılara yüklenen külfeti orantısız bulmuştur.

Bu nedenle yalnız bugünkü tapu kaydını değil, sizin satın alma gününüzdeki kaydı da alın. Belediyenin payına dayanak mahkeme kararını, kesinleşme ve tescil tarihlerini, ilk planı ve sonraki plan değişikliğini, satış senedini ve önalım dosyasını yan yana koyun. Belediyenin payı normal bir satın alma veya bağışla mı, yoksa önceki hukuka aykırılığın giderilmesi yoluyla mı edindiği önemlidir. Olaydaki özel koşullar yoksa aynı ihlal sonucu kendiliğinden çıkmaz.

Bu karar, önalım hükümlerini bütünüyle geçersiz saymamış ve belediyelerin bütün önalım davalarını yasaklamamıştır. Giderim olarak yeniden yargılama öngörülmüş, doğrudan tazminata hükmedilmemiştir. Kendi dosyanızda hem önalımın satış ve dava tarihine göre uygulanacak koşullarını hem de kamusal yetkiden kaynaklanan somut avantajı ayrı ayrı ele alın; eski dosyadaki bedel hesabını veya süreleri bugünkü davanıza aynen taşımayın.