Tarlamın bir bölümünde taşlılık verimi düşürüyorsa tüm parsel aynı verimle hesaplanabilir mi?

Taşlı bölümün ürün verimini gerçekten düşürdüğü belirlenmişse, bu fark açıklanmadan bütün parseli homojen kabul etmek uygun değildir. Ancak taş görülmesi, o bölümün üretimsiz veya değersiz olduğuna tek başına yetmez. Taşlılığın kapladığı alan, işlenebilirlik, ürün seçimi, olağan verim ve gerekli gider üzerindeki etkisi teknik olarak belirlenmelidir.

Taşlı kısmı ölçülü kroki üzerinde ayırt ettirin; keşif bulguları, toprak incelemesi ve üretim kayıtlarıyla eşleştirin. Aynı ürün bütün parselde yetişse bile farklı bölümlerin verimi aynı olmayabilir. Buna karşılık bütün parselin hasadından hesaplanan ortalama verim taşlı bölümün etkisini zaten içeriyorsa, bu ortalamanın üzerine aynı nedenle ikinci bir genel düşüş eklenmemelidir.

Bölümler ayrı değerlendiriliyorsa her bölümün olağan birim alan geliri ve gideri kendi alanıyla ilişkilendirilmelidir. Ortak kullanılan giderlerin nasıl dağıtıldığı da gösterilsin; iki bölüm var diye aynı toplam gider iki kez düşülmesin. Kullanılan bütün-parsel ortalamasının aynı sonucu temsil ettiği ileri sürülüyorsa alan dağılımı ve dayanakları açıklanmalıdır. Taşlı alanı tamamen dışlayıp kalan alanın gelirini parselin tamamına uygulamak tutarlı bir hesap değildir.

İtirazı sadece “taş var” sözüne değil, rapordaki alan, verim veya gider kabulünün somut farkına dayandırın. Taş temizliğiyle koşulların değişeceği ileri sürülüyorsa bunun teknik olarak mümkün olup olmadığı ve mevcut durum hesabında nasıl ele alındığı açıklansın; hayalî bir iyileştirme tamamlanmış kabul edilmemelidir. Amaç bütün tarlaya keyfî indirim değil, arazinin mevcut koşullarıyla sağlayabileceği net geliri doğru temsil etmektir.