Babamın arsasına kendi paramla yaptığım ev kamulaştırılıyor; tapu bende değilken bina parası isteyebilir miyim?

Evi sizin yaptırmış olmanız önemli bir olgudur; ancak arsanın tapusu babanıza aitken bina bedelinin kendiliğinden doğrudan size ödeneceği sonucunu vermez. Genel kural, yapının arazinin bütünleyici parçası olmasıdır. Bu nedenle taşınmazın mülkiyeti ile yapıyı kimin finanse ettiği ayrı ayrı değerlendirilir. Yapıya ilişkin bağımsız bir ayni hak, kabul edilmiş aidiyet veya başka bir hukuki dayanak bulunması sonucu değiştirebilir.

Kamulaştırma raporunda yapının değeri hesaplanması ile bu bedeli kimin alacağı da farklı sorulardır. Yapı alanı, niteliği ve yıpranması doğru hesaplanmış olsa bile, aile içinde bedelin aidiyeti konusunda uyuşmazlık çıkabilir. İnşaat faturaları, banka ödemeleri, ruhsat, yapı kayıtları ve babanızla yaptığınız anlaşmalar bu konuda önemlidir. Ancak yalnız bir faturanın sizin adınıza olması her durumda ayrı yapı mülkiyeti kurmaz.

İdareye ve dava varsa mahkemeye yapı üzerindeki iddianızı zamanında, belgeleriyle bildirmeniz gerekir. Hak sahipliği çekişmesi varsa ödemenin kime yapılacağı ayrıca çözülmelidir. Bazı özel kamulaştırma hükümleri başkasına ait arazi üzerindeki yapı ve ağaçların değerlendirilmesini düzenler; bunlar her tapulu aile taşınmazına koşulsuz uygulanamaz. Doğrudan kamulaştırma bedeli talebi ile malike karşı masraf veya katkıdan doğabilecek kişisel alacağı ayırmak, yanlış kişiden yanlış kalemi istemeyi önler. Babayla çocuk arasındaki yakınlık, bu hukuki ayrımları kendiliğinden kaldırmaz.

Babaya karşı kişisel alacak bakımından, yapı karşılığının gerçekten ona ödenmesi ile paranın yalnız bloke hesapta durması aynı değildir. Evi kullanmaya devam etmeniz de her durumda alacağın istenmesine engel olmaz; sözleşme, kullanım ve gerçekleşen ödeme birlikte değerlendirilir. Sırf alacak talep edebilmek için evi boşaltmanız gerektiği düşünülmemelidir. Alacağın türü ve ne zaman istenebilir hale geldiği, uygulanacak süreyi de etkiler.