Terk edilmiş eski dere yatağında uzun süre kullanımdan doğan hakkımla aktif dere yatağındaki kullanımım aynı mı?

Hayır, aynı değerlendirme yapılmaz. Aktif dere yatağındaki veya derenin aktif etki alanındaki kullanım ile gerçekten terk edilmiş eski yatakta, kazanılmaya elverişli hâle gelmiş bir alanın kullanımı farklıdır. Ancak bugün su görünmemesi ya da sizin orayı ekip biçmeniz, yerin hukuken eski ve kazanılabilir yatak olduğunu tek başına kanıtlamaz.

Yargıtayın incelediği bir uyuşmazlıkta bu ayrım açıkça yapılmıştır: Eski, terk edilmiş akarsu yataklarının da kural olarak Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğu; fakat gerekli koşullar gerçekleşmişse imar ve ihya yoluyla kazanılmalarının mümkün olabileceği belirtilmiştir. Buna karşılık aktif nehir ve çay yataklarının etki alanındaki yerler bu yolla kazanılamaz. Dolayısıyla “eskiden dereydi” sözüyle bütün talepler reddedilemeyeceği gibi, “şimdi kuru” denilerek özel mülkiyet de kabul edilemez.

İmar ve ihya iddiasında yerin önceki niteliği, tarıma elverişli hâle getirilip getirilmediği, bu işin ne zaman tamamlandığı ve sonrasındaki malik sıfatıyla kullanım süresi araştırılır. Orman veya kamu hizmetine tahsisli yer olmama, tapu durumu ve imar planı kapsamı gibi özel koşullar da önemlidir. İncelenen olayda bilirkişi raporları birbiriyle çeliştiği ve tarihî görüntüler yeterli uzman incelemesinden geçirilmediği için ret kararı bozulmuştur. Bu sonuç, davacıya doğrudan mülkiyet veya kamulaştırma bedeli verilmesi değildir.

Eski kadastro kayıtlarını, dere yatağı ve etki alanına ilişkin teknik verileri, farklı dönemlere ait hava fotoğraflarını ve yaptığınız işlerin tarihlerini kamulaştırma haritasıyla karşılaştırın. Bugünkü bahçe sınırının geçmişte hangi alanı kapsadığı ve kullanımın hangi döneminin hukuken elverişli olduğu açıklansın. Eski yatağın devlet mülkiyetinde olmasıyla koşulları oluşmuş bir kazanma iddiasını; arazi hakkıyla ürün veya yapı hakkını birbirine karıştırmayın. Yalnız kullanım süresini toplayarak bedelin mutlaka size ödeneceğini varsaymayın.